A CASA DA MOSCA CHOSCA

MEJUTO, Eva e Sergio MORA (2008). A casa da mosca chosca. Pontevedra: Kalandraka. [40 pp.]. (ISBN 13: 978-84-8464-155-1).

Descrición do formato e do contido: álbum ilustrado en galego de Eva Mejuto e Sergio Mora,que é unha adaptación dun conto popular ruso. Os temas principais do álbum son a diversidade de personaxes que se presentan na obra, a amizade, a bondade, a xenerosidade, a solidariedade, a tolerancia, o respecto, a igualdade e a inclusión. Non só se atopan temas positivos senón tamén o egoísmo ou os celos. Trátase dun álbum acumulativo, que asenta en estruturas paralelísticas e reiterativas.

Dende o punto de vista formal, trátase dun libro de tapa dura de formato mediano e cadrado 22 x 22 cm. Na cuberta vese o título da obra e a imaxe dunha mosca conlentes voando, que se caracteriza polo seu sorriso de orella a orella. A contracuberta recrea a manta da cama da mosca chosca e do mantel da mesa que utiliza para comer a torta co resto dos animais.

Dende o punto de vista do contido, cóntase a historia dunha mosca que vivía no bosque e decidiu construír unha casa. Para inaugurar o seu fogar preparou unha torta de amora e o seu arrecendo foise espallando polo bosque. Entón comezou a recibir visitas de distintos animais atraídos polo aroma da torta. Así, un escaravello, un morcego, un sapo, unha moucha, unha raposa, un lobicán pasan a ser os convidados da mosca chosca, pero cando se dispuñan a merendar chegou o oso, que non estaba convidado, e e comeu toda a torta dun bocado!

As ilustracións están deseñadas con cores moi rechamantese con elementos paródicos, que provocan a risa. O foco central da obra ten lugar na casa da mosca chosca e cada personaxe ten asociado un adxectivo, que remarca unha característica da súa personalidade. O estilo deste álbum caracterízase por ser un conto rimado, o que favorece a memorización, e por un encadeamento que incide no xogo de inferencias.

Potencialidades: a lectura desta obra permite traballar rima, a memorización, o ritmo e a cadencia sonora da lingua. Con este tipo de obras foméntase a conciencia fonolóxica dos máis novos e a súa consciencia dos mecanismos da propia lingua, ademais de facelo dende o ludismo e a diversión. Outra potencialidade é aprender os números cardinais e ordinais,dado que se xoga con enumeracións e secuenciacións, propio da linguaxe matemática. Coa mosca chosca tamén se poden coñecer diferentes animais e observar os seus tamaños. Tamén se abordan valores como a solidariedade, bondade e honestidade, así como a xenerosidade e hospitalidade da que fai gala a protagonista, que promove unha convivencia harmónica na diferenza.

Recursos educativos:

Versión animada da obra con imaxes do álbum: https://www.youtube.com/watch?v=CfzEpFwj1_E (consultado o 13/04/2020).

Versión animada da obra con imaxes do álbum: https://www.youtube.com/watch?v=lXFgnQTawqk (consultado o 13/04/2020).

Versión animada da obra https://www.youtube.com/watch?v=wuaZm2ttRrw (consultado o 13/04/2020).

Versión animada da obra con imaxes do álbum: https://www.youtube.com/watch?v=_N82tboBtNw (consultado o 13/04/2020).

Versión animada do álbum por alumnos/as de 6º de infantil. https://www.youtube.com/watch?v=CyL1fCiQ26Q (consultado o 13/04/2020).

Cuerdas

Solís, Pedro (2016). Cuerdas, Barcelona: Editorial Bruño, [32 pp.]. (ISBN: 978-84-696-2055-7).

Descrición do formato e contido da obra: Álbum ilustrado de tapa dura do autor Pedro Solís. A cuberta amosa varias imaxes que aparecen no interior do libro. Na contracuberta obsérvase unha imaxe dos protagonistas do conto. As gardas presentan unha cor amarela con varias imaxes dun neno e dunha nena xogando a distintos xogos (cunha bicicleta, cun balón e cunha corda). Na portada, ao lado esquerdo, aparece a imaxe da fachada do orfanato e na parte dereita observamos unha imaxe máis pequena acompañando ao texto inicial. A temática é a inclusión, o respecto, o amor e a vocación. Despois da súa lectura pódese reflexionar co alumnado sobre valores como a amizade, a axuda, o respecto e a solidariedade. Sobre todo coas persoas que máis o necesitan, ademais de fomentar a conciencia de que todos somos diferentes e que ás veces non todas as persoas poden facer as mesmas actividades por si soas, pero si se poden adaptar para as necesidades individuais de cada un/unha.

Cuerdas conta a historia de dous grandes amigos que estudan no Orfanato Provincial. Nicolás Solís é un neno con parálise cerebral, todos e todas din que é unha persoa “especial”. Porén, para unha rapaza da súa clase chamada María é un neno que necesita amigos/as. Polo que ela, a pesar de escoitar comentarios como “que rara es María”,se achega a Nicolás e encontra a forma de integralo nos xogos. Grazas a iso, Nico experimenta coa axuda de María, o que é xogar ao fútbol, mover os brazos, saltar á corda e incluso chega a se converter en pirata. A entrega da nena fai que Nico sexa feliz ata a noite que falece. Esta noticia é moi dura para María, marcándoa para sempre. Despois dos sucesos acontecidos María toma a decisión de converterse en mestra de educación especial, ataviada sempre no seu pulso cunha corda, a modo de pulseira, que lle lembra o seu amigo Nico.

Este libro é un claro exemplo do poder da amizade, de que non hai discapacidade que impida xogar a nenas e nenos se hai vontade por parte das persoas que as rodean. O texto presenta un narrador autodiexético que é María, que narra a súa propia historia e para iso emprega parágrafos curtos, acompañados por ilustracións que apoian o texto.

As ilustracións varían en cada folla do conto. A disposición vai mudando de páxina en páxina, en ocasións aparecen nas páxinas pares, noutras nas impares, por veces son ilustracións a toda páxina e noutras de tamaño máis reducido. O texto aparece incluído en diferentes posicións, pero sempre buscando crear efecto no lectorado, ao combinar imaxes e texto de modo que xogan coas emocións do lector. Utilízanse múltiples cores durante toda a historia, predominando as cores escuras.

Potencialidades educativas: Este álbum fainos reflexionar sobre a diversidade que hai nas aulas, sendo todos diferentes e precisando de diferentes adaptacións tanto a nivel aula como na estruturación do colexio para que o proceso de ensinanza-aprendizaxe sexa beneficioso e exitoso para cada un deles/as. Tratar a temática da diversidade é fomentar a igualdade e o respecto. Cada neno/a necesita atención e axuda diferente. Isto enriquece o potencial nas aulas porque canta máis variedade, máis valores se poden transmitir aos pequenos/as. É moi interesante traballar este tipo de obras nas aulas dende idades temperás porque así os nenos/as aprenden a respectar os seus iguais e poden poñerse no lugar dos personaxes, actuando como transmisores de accións solidarias, tal como representa María, axudando aos compañeiros/as que presentan máis dificultades. Coas imaxes que aparecen ao longo da historia, os nenos/as poden sentir diferentes emocións (felicidade, tristeza, alegría).

Recursos educativos:

Curtametraxe de Pedro Solís García, gañador do Goya 2014 na catregoría de ¨Mellor curtametraxe de animación española¨. Represéntase a obra completa de ¨Cuerdas¨, en https://www.youtube.com/watch?v=4INwx_tmTKw (consultado o 28 de marzo de 2020).

Pepita es especial

Arroyo, Fabiola (2018). Pepita es especial, Barcelona: Editorial Beascoa. [48 pp.]. (ISBN: 978-84-488-5168-2).

Descrición do formato e contido da obra: Álbum ilustrado de tapa dura da autora Fabiola Arroyo. A cuberta amosa unha imaxe na que aparece Pepita na parte central e os seus amigos/as ao seu arredor. Na parte inferior da contracuberta, hai unha imaxe de Pepita moi feliz e na parte superior un resumo da súa historia. Nas gardas hai moitos triángulos de distintas cores sobre un fondo branco. Na portada e páxina de créditos, no lado dereito aparece Pepita recibindo aos seus lectores e na esquerda toda a información técnica do conto. A temática é a diversidade funcional e que contribúe a que o lectorado sexa sensible cara a realidades como a discapacidade. Despois da súa lectura pódese reflexionar co alumnado sobre valores como a felicidade da unión familiar, as amizades, o agarimo cara aos demais, a consciencia de que todos somos diferentes e igual de importantes ou o respecto cara aos iguais.

Pepita es especial conta a historia dunha nena de tres anos con síndrome de down dende a perspectiva da súa irmá maior, Fabiola. Pepita ten dous irmáns maiores, Juan de cinco anos e Fabiola de seis. No libro descríbese como é a vida de Pepita e da súa familia dende que naceu, caracterizada pola normalidade de calquera nena da súa idade, de aí que vaia ao parque, que fagan viaxes e se divirtan participando en actividades que lles gustan. Normalízanse así a diversidade e a inclusión, facéndolles ver aos lectores/as que unha persoa con síndrome de down leva unha vida similar á dos demais e que é un motivo de felicidade para os seus familiares. O texto presenta un narrador autodiexético que é Fabiola, a irmá de Pepita, incluíndose na súa propia historia familiar. Empréganse parágrafos curtos acompañados dunha ilustración a cor.

As ilustracións teñen unha disposición de dobre páxina durante toda a historia, acompañando ao texto que aparece en cada unha delas. Os personaxes son os membros da familia de tipo tradicional na que medra a protagonista. Todas as imaxes están orientadas cara ao lado dereito, nun xogo de continuidade que incita ao lectorado a pasar a páxina e continuar lendo.

Potencialidades educativas: a lectura desta obra permite reflexionar sobre a diversidade, en particular sobre as persoas que padecen síndrome de down. Incídese na normalidade deste colectivo e sobre todo no sentido da unión familiar, do respecto, da aceptación, a colaboración e participación en equipo nas actividades e tarefas que levan a cabo. Tamén se percibe a socialización con outros familiares e compañeiros/as do colexio cos que comparten o día a día. O cariño e o amor tamén se percibe, xa que entre todos/as coidan e protexen á protagonista. Coas imaxes que aparecen ao longo da historia, os nenos/as poden observar diferentes ambientes e lugares da vida cotiá (a escola, o hospital, a praia, etc).

Recursos educativos:

Vídeo no que se dá a coñecer á protagonista na vida real, Pepita, en https://www.youtube.com/watch?v=KjyBXN4V730&t=33s (consultado o 26 de marzo de 2020).

Lectura do conto por parte dunha persoa adulta para conmemorar o Día Mundial da Síndrome de Down, en https://www.youtube.com/watch?v=GNutnjlcLQc (consultado o 26 de marzo de 2020).