Así es mi corazón

WITEK, Jo (2014). Así es mi corazón, ilust. Christine Roussey, trad. Gabriela Keselman. Madrid: Bruño, (a partir de 3 anos), [32 pp.]. (ISBN: 978-84-696-0143-3).

Descrición do formato: álbum ilustrado traducido ao castelán e cuxa primeira edición é de 2014. Está encadernado en cartoné con dimensións 27 x 26 cm. O formato presenta unha cuberta cun corazón troquelado sobre un fondo branco, cuxo tamaño se reduce en cada páxina. Por enriba do corazón atópase o título da obra partido polo debuxo da nena que conta a historia. Na contracuberta, tamén sobre un fondo branco, aparece a mesma nena vestida de heroína que desprende estrelas e bota corazóns, e xusto por debaixo un breve resumo, o resto de álbums da mesma colección, o código de barras co ISBN e o selo CE, que sinala que o álbum cumpre coas disposicións aplicadas.

As gardas son diferentes pero están relacionadas: a primeira garda está formada por un fondo de cor vermella e por corazóns pequenos de cor branca; a segunda garda está formada por un fondo de cor branca, sobre o que aparecen corazóns de maior tamaño que na outra garda e de diferentes cores, ademais dos datos do álbum e os dereitos. Ademais da portada, que é a mesma imaxe que a da cuberta pero sen a nena no título, o álbum conta cun prólogo no cal hai dúas dedicatorias, unha escrita pola autora e outra escrita pola ilustradora: “Al pequeño corazón que todos tenemos acurrucado en nuestro interior”, de Christine Roussey; e “A todos los que me quieren como yo soy, y a todos los que quiero yo”, de Jo Witek.

Descrición do contido: este álbum ilustrado aborda as emocións da nena protagonista quen, a través do seu corazón, explica os sentimentos que experimenta en diferentes ocasións. Comeza falando do seu corazón, que é como unha casiña na que pasan moitas cousas e que vai abrir a porta; de seguida conta que cando está contenta o seu corazón parece unha estrela grande e brillante, cando quere vivir aventuras o seu corazón vólvese tan alto e forte que chega ás nubes, cando está enfadada o seu corazón berra, patexa e parece que vai explotar e así sucesivamente contando as emocións que sente.

No relacionado coa lingua que se presenta, atópanse comparacións en todo o texto e predomina o campo semántico dos sentimentos (contenta, enfadada, tranquila...) pero tamén aparece o campo semántico dos animais (elefante, lobo e esquío), das partes do corpo (corazón, meixelas, brazos...) e das accións (voar, gritar, explotar, romper...).

As ilustracións: a estrutura do conto segue sempre a mesma secuencia: na páxina impar sempre aparece o texto con ilustracións relacionadas co contido; na páxina par aparece sempre o debuxo que máis representa o texto. Por exemplo, na páxina impar aparece o texto falando de que o seu corazón é como unha casiña e na páxina par aparece unha casiña cor de rosa. Desta forma, o troquelado do corazón ten en cada páxina unha cor diferente. As ilustracións das páxinas impares son sempre dun tamaño proporcionado unhas con outras, mestres que as ilustracións das páxinas pares ocupan a maior parte da mesma, pasando para a páxina impar en moitas ocasións.

Potencialidades: este álbum ilustrado, cunha linguaxe sinxela, é un bo instrumento para traballar as emocións e os sentimentos e así axudar aos nenos e nenas a recoñecer os seus sentimentos e os dos seus iguais. Esta proposta aprovéitase para que aprendan a expresarse e ensinándolles que é bo dicir o que sentimos, con liberdade. Outro aspecto interesante da obra é o recurso ao troquelado, que se converte en elemento vertebrador e motivador da lectura, ao incidir materialmente na temática central da obra e permitir interactuar coa obra a través da exploración táctil.

Recursos:

Aula de Elena (2015). Así es mi corazón – videocuento. Recuperado de: https://www.youtube.com/watch?v=SeQs_5kEyuY&feature=emb_logo (consultado o 17/4/20).

Cuentos para crecer (2016). Así es mi corazón. Materiales y actividades. Recuperado de: https://cuentosparacrecer.org/blog/asi-es-mi-corazon-materiales-y-actividades/ (consultado o 17/4/20)

El monstruo de colores

Llenas, Anna (2012). El monstruo de colores, Barcelona: Editorial Flamboyant, (de 3 a 5 años), [44 pp.]. (ISBN: 978-84-9398-774-9).

Descripción del formato: álbum ilustrado narrativo de tamaño de 25x25cm, compuesto por 44 páginas y una encuadernación de tapa dura. El grosor de las páginas es adecuado para poder ser manejado por los más pequeños/as. Con referencia a la tipografía utilizada cabe destacar que las frases son sencillas y claras, con una letra también clara y sencilla. En algunas ocasiones no hace falta leer el texto porque las propias imágenes relatan lo que está ocurriendo, por esto mismo es una obra excelente para que los más pequeños/as pueden desarrollar la alfabetización visual. La cubierta en sencilla, pero deja bastante explícito quién es el protagonista del libro, el monstruo, dibujado de color verde, y al lado los colores, tema principal de la obra, asociados a las emociones. Las guardas presentan una continuidad de círculos que se presentan durante toda la obra. 

Descripción del contenido: con respecto al contenido, la historia cuenta como un monstruo un día se levanta raro, confuso, aturdido. No sabe muy bien qué le pasa. Se ha hecho un lío con todas las emociones que es capaz de sentir y se da cuenta de que todas juntas no funcionan. Por suerte, una de sus amigas le ayudará a identificarlas, describirlas y asociarlas con un color para luego poder ordenarlas en unos botes. Las ilustraciones son de vital importancia, incluso más que el lenguaje, ya que viendo las imágenes podemos entender a la perfección lo que está sucediendo. Las ilustraciones están realizadas con trazos imprecisos y de colores muy variados e incluso, en ocasiones, llegan a imitar el trazo del dibujo de un niño/a en edad infantil. El monstruo resulta muy atractivo para los pequeños/as, ya que se trata de una ilustración sencilla, pero de gran expresividad.

Potencialidades: el tema principal es ayudar a los niños/as a identificar sus propias emociones y transmitir valores como la empatía, la ayuda, la comprensión. Esta obra es una herramienta fundamental para poder potenciar la inteligencia emocional de los niños/as, es decir, la capacidad que tenemos para interpretar adecuadamente cada sensación y el poder para controlarlas. También, podemos trabajar diferentes aspectos como las expresiones faciales, es decir, el monstruo, según ordena y habla de cada uno de sus sentimientos, muestra una expresión distinta. Por ejemplo, si está alegre, sonríe; o, si está enfadado, frunce el ceño. Esta parte es fundamental para que no solo aprendan cómo se sienten, sino que también puedan reconocer estas expresiones en los demás. Otro aspecto que podemos trabajar son los diversos colores que se presentan en la obra, gracias a ellos podemos sumergir a los alumnos/as en diferentes actividades, como las artes plásticas y así favorecer su imaginación y creatividad. 

Recursos:

- Actividades con temática emocional: https://cuentosparacrecer.org/blog/el-monstruo-de-colores-actividades-y-materiales/
- Recursos gratis para trabajar las emociones y los colores: http://www.annallenas.com/ilustracion-editorial/el-monstruo-de-colores-coloreable.html#.XoSzHogzY2x
- Guía para la realización de una obra de teato: https://www.transeduca.com/obra-el-monstruo-de-colores-482-es
- Canción realizada por el C.E.I.P Juan del Enzina: https://www.youtube.com/watch?v=MOLy9_sv4Sg
- Cuentacuento: https://www.youtube.com/watch?v=5HUWPF4HMqA

“O MONSTRO DAS CORES”

Llenas, Ana (2015), O monstro das cores, ilust. Anna Llenas, trad. Okodia­ – grupo traductor, Editorial Flamboyant, (de 3 a 6 años), [48 pp.]. (ISBN: 9788494157882)

Breve descripción do formato e contido da obra: é un álbum ilustrado de formato cadrado sen cantos redondeados e cuberta dura. As ilustracións son dun estilo elaborado, donde a autora e ilustradora fai uso do collage con materiais reciclados. Trátase dunha técnica con máis volume, no tan plana, pero sempre mantendo a simplicidade das formas. No interior do libro preséntanse ilustracións acompañadas de pequenos textos, algo moi característico desde autora. Cada emoción vai acompañada dunha ilustración, as mesmas ocupan ámbalas dúas páxinas.

 Neste álbum preséntanse de forma sinxela as emocións a través dun xogo de cores na que a autora e ilustradora usa para distinguir cada emoción. O que a autora reflexa neste libro e unha pregunta sinxela,  ¿Sabemos distinguir as nosas emocións?.

 O montro de cores non sabe o que lle pasa. Fíxose un lío coas emocións e agora tócalle desfacelo. As veces, sentía rabia e medo ou rabia e tristeza pero tamén podía sentir calma e alegría ou todo a vez.  

 Pero un bo día o monstro atopouse cunha nena e sentíu unha emoción da que todavía non houbera oído falar. A nena axudaralle o monstro a separalas emocións e saber entendelas. Así, de este xeito poderá distinguir que cada fío tiña unha cor e que cada cor pertencía a unha emoción diferente. Será capaz de poñer un nome a cada cousa e cada cousa no seu sitio, polo tanto entender o que sentía en cada momento.

Unha vez, que as emocións estean ordenadas, o monstro vólvese de cor rosa ¿Por qué? ¿A conto de qué?. Quizais o amor ou o agradecemento sexan a clave para entender este final.

  Unha historia sinxela e divertida, que introducirá aos pequenos e os maiores no fascinante lenguaxe das emocións.

Potencialidades: Este é un magnífico libro para traballar as emocións de tal xeito que os nenos podan xestionalas desde ben pequenos . Cada vez somos máis conscientes da importancia de traballar  a educación emocional desde edades ben tempranas. Os nenos non deben reprimir as emocións, xa que todas elas son necesarias.

Na vida real os nenos teñen que enfrentarse a diversas situacións que lle producirán diferentes sentimentos de felicidade pero tamén deberán enfretarse a situacións negativas e saber reaccionar ante os diferentes estímulos. Por elo deben coñecelas e tomar conciencia destas. Hoxe sabemos que se reprimimos as emocións, se non sabemos identificalas e expresalas, se as evitamos, solo imos xenerar  malestar e incluso intensificalas.

A autora convídanos nesta fabulosa historia a identificalas emocións por medio das cores ofréndonos a axuda da nena que a través dos botes canalizaremos esas emocións. Os docentes e os pais debemos educala a emocionabilidade dos nenos e unha boa maneira será axudalos a comprender, identificar e tratar os seus sentimentos.

Todos os nenos viven moitas situacións diferentes o día, e que lles poden provocar moitas sensacións. Por iso a importancia de invitar os nenos a falar de como se sinten, das suas reaccións, animalos a contar os seus medos para poder superalos, abrazalos se están tristes e escoitalos.  A obra e, sen dúbida, unha boa forma de enfrentarnos a eles e conoñecernos máis a nos memos.

Como conclusión, este é un libro sinxelo, fácil de ler e entender, aínda que con unha grande profundidade. E unha moi boa ferramenta para os máis cativos onde podan saber xestionar as diferentes emocións que nos lles poden xurdir en calquera momento do día. Esta obra configura unha fabulosa ferramenta para entender o mundo que nos rodea, e poder axudalos a medrar de forma equilibrada, e que sexan adultos felices, empáticos, equilibrados e maduros.