Caperucita Roja

                                    

SERRA, Adolfo (2011). Caperucita Roja. Madrid: Narval. [32 pp.]. (ISBN: 978-84-938293-8-4).

Descrición do formato e o contido: adaptación do clásico popular de tradición universal Carapuchiña Vermella en formato de álbum ilustrado mudo, coa cobertura de cartoné. Tanto na cuberta como na contracuberta o libro presenta unha imaxe cun fondo en branco e unhas figuras que semellan árbores en negro, pero que tamén remiten cara ao pelo do lobo. Na cuberta pódese adiviñar á Carapuchiña agochada detrás dunha arbore, mentres que na contracubertura se pode ver unha pequena bolboreta vermella que voa libre. A cuberta e a contracuberta son complementarias. As gardas son de cor predominantemente vermella, con branco e negro, as cores presentes en toda a obra. As imaxes do interior son todas a dobre páxinas.

                             

O deseño das ilustracións asenta no contraste entre o negro e o branco, con elementos en vermello e o amarelo, empregado para os ollos do lobo. Os personaxes por veces aparecen camuflados e esixen unha atenta lectura visual para localizalos.

                                   

Dende o punto de vista do contido, esta versión parte do conto tradicional recollido polos irmáns Grimm, no que o leñador salva a avoa e a nena abrindo o ventre do lobo. Pero nesta representación, o protagonista indiscutible e omnipresente é o lobo, cuxa pelaxe conforma o bosque, a través do cal se conduce a Carapuchiña nunha aventura desde a punta da cola, na que se sitúa a súa casa, ata que entra, literalmente, na boca do lobo, movida pola curiosidade. É de salientar que o aspecto máis peculiar deste volume é que non hai texto, polo que a narrativa visual xoga coas nosas expectativas e coñecementos previos da historia para que reconstruamos a narración a partir das imaxes. 

Esta obra conta con edicións en francés e alemán e recibiu premios como o Premio Dragón Ilustrado 2011 e foi finalista do Premio Álbum Ilustrado del Gremio de Libreros de Madrid no ano 2011 e do Premio Junceda Ibèria no 2012, entre outros recoñecementos. 

Potencialidades: a lectura deste conto permítenos traballar a alfabetización visual da infancia, desenvolver o traballo coa imaxinación dos/as nenos/as e o achegamento aos clásicos a partir de obras de gran calidade estética. Ademais o feito de que non haxa texto escrito implica que cada vez que se fai unha aproximación á obra a lectura e reconstrución de significados sexa diferente e enriquecedora. De modo transversal tamén se poderían traballar temáticas como a inseguridade e o medo que poden ter os nosos alumnos/as.

Grisela

Vires, Anke de (2017). Grisela, ilust. Willemien Min, Pontevedra: Kalandraka Editora, col. Libros para soñar, [32pp.]. (ISBN: 978-84-8464-284-8).

Breve descrición do formato e contido: esta obra é un álbum ilustrado encadernado en cartoné cunhas dimensións de 22x22cm. Na cuberta destaca a protagnista do conto, que ten un pincel na man e un cubo de pintura ao seu lado. A súa roupa está tinguida de manchas de varias cores e estase a mirar nun espello, detalles todos eles que axudan a anticipar a historia. Aínda que a protagonista ocupa case toda a cuberta, na parte superior aparece o título da obra con letras grandes e de cor gris. Na contracuberta vemos nun recuncho da parte inferior a protagonista, cunhas raias no seu corpo e con expresión triste, mentres que no vértice superior se ven a dúas xoaniñas voando. As gardas presentan unicamente cor vermella e na portada aparece o título de cor gris na parte superior e Grisela, a protagonista, tamén de cor gris cun pincel na man e rodeada de cubos de diferentes cores e debuxos. No interior, as ilustracións a dobre páxina son rechamantes, de grandes dimensións e en tons escuros, con formas similares a círculos, raias, con flores etc., que axudan a chamar máis a atención dos debuxos. Este conto relata a historia dunha ratiña chamada Grisela que un día se sentiu tan triste como a cor da súa pel, que era de cor gris, entón decidiu pintarse de cores para verse mellor, pero o resto de animais burlábanse dela, ata que se meteu na auga e volveu quedar de cor gris. Cando o outro rato quixo xogar con ela decatouse de que por ser de cor gris non tiña que estar triste nin avergoñada, polo que se sentiu a ratiña máis feliz do mundo por ser como era.

Potencialidades educativas: A través da lectura deste conto podemos traballar varios aspectos como a autoestima e a aceptación dun mesmo. Temos que facerlles ver os nenos e neas que non podemos deixarnos influenciar polos demais. Hai que fomentar a empatía como fai o outro rato con Grisela. Tamén a importancia que ten a amizade e o amor a un mesmo e os demais, sen importar a forma xeral de cada un de nós.

Recursos de interese:

Lectura do conto en https://www.youtube.com/watch?v=LdCM5c4Rcl4 (25/03/20)

Entre nubes especiales. Blog no que nos fala un pouco do libro e como o coñeceron os seus nenos e nenas da clase e unha actividade a realizar http://entrenubesespeciales.blogspot.com/2017/04/grisela-de-anke-de-vries-e-ilustrado.html (26/03/20)

El cazo de Lorenzo

Carrier, Isabelle (2010).El cazo de Lorenzo,Barcelona: Editorial Juventud. [40 pp.]. (ISBN: 978-84-261-3781-4).

Descrición do formato e contido da obra: Álbum ilustrado de Isabelle Carrier cuxa temática é a diversidade funcional e que contribúe a que o lectorado sexa sensible cara a realidades como as discapacidades. O cazo de Lorenzo mostra unha grande amplitude de significados, dende os obstáculos de Lorenzo ata a falta de compresión do resto de persoas do seu contorno e da súa superación. Despois da súa lectura pódese reflexionar co alumnado sobre o rexeitamento, a relevancia da xenerosidade de tan só unha persoa para contribuír a aceptar as propias limitacións, as características das imaxes esquemáticas coas que se configura a obra ou cuestións como a autoestima.

Dende o punto de vista do contido, este álbum presenta a un neno chamado Lorenzo, o cal sempre camiña arrastrando un cazo que lle caeu enriba sen saber porqué. Isto fai que xa non sexa igual aos demais. O ruído do cazo pode resultar molesto para o resto da xente e facer que xa non se fixen noutra cousa que non sexa como o arrastra. Lorenzo non o entende e decide esconderse debaixo del durante un tempo, pero un día achegóuselle unha muller e púxose a xogar con el ao tenis, ademais de axudarlle a expresarse os seus medos. Esta muller anónima regálalle un bolso no que poida levar o seu cazo consigo para non molestar o resto das persoas.

O texto conta cun narrador heterodiexético que presenta o protagonista, introduce o conflito e pecha a historia, de estrutura cuadricular e con encadeamentos. No estilo salienta o emprego de figuras como a metáfora. As frases so moi curtas e directase serven de apoio ás ilustracións. 

As ilustracións teñen unha disposición de dobre páxina nos momentos clave da historia, mentres que se manteñen independentes en cada páxina en toda a obra. Os personaxes caracterízanse polo sincretismo e o estilo infantil, a súa sinxeleza pero forte emotividade, marcados por unha liña negra e sen gran variación nas diferentes escenas. Emprégase só a cor para destacar elementos relevantes, concretamente a vermella coa que se caracteriza o cazo, fronte ao resto de cores moi apagadas. As imaxes oriéntanse todas co personaxe camiñando cara ao lado dereito (xogos de continuación) e que nos incita a seguir lendo o conto cara ese lado.

Potencialidades educativas: A lectura deste álbum contribúe a reflexionar sobre a existencia de diferenzas debidas á discapacidade, tamén axuda a comprender as diferenzas e a necesidade de aceptalas e contribuír á inclusión daqueles que as padecen. Con esta obra tamén se aborda a necesidade de socialización e o cuestionamento do rexeitamento a actitudes negativas e de exclusión. Tratar esta temática é tamén fomentar unha educación en igualdade e respecto, ademais de visibilizar a diversidade.

Este álbum tamén contribúe á adquisición dunha maior competencia na lectura visual a través das ilustracións sinxelas e concisas, destacadas sobre o fondo branco e nas que se recorre unicamente á cor vermellado cazo de Lorenzo e do verde do cazo da persoa “extraordinaria”.

Recursos educativos:

Versión animada da obra en https://www.youtube.com/watch?v=5pUmAOTQqCg

Narración apoiada polas imaxes do álbum en https://www.youtube.com/watch?v=oPcrGnz5J1k

"La estrella de Laura"

“La estrella de Laura”

 

Baumgart, Klaus (2015), La estrella de Laura, ilust, Klaus Baumgart, trad. Ana Quintanilla Gonzalez, 

Beascoa Editorial [32pp.] (ISBN 978-84-488-2313-9).

Breve descripción del formato y contenido de la obra: Se trata de un álbum ilustrado.  La protagonista de este maravilloso cuento es Laura. Cuando llega la noche y la pequeña Laura, no consigue dormir, se asoma a la ventana y contempla las estrellas que brillan en la oscuridad. Una de esas noches, de repente, ve que cae una estrella junto a su casa,  justo en la acera delante de la misma. ¿Será un sueño? Laura, sin dudarlo, baja rápidamente a la calle y, efectivamente, hay una estrella sobre la acera y se la lleva a su habitación. En casa se da cuenta  que una de las puntas de la estrella está rota, así que, Laura la coge con cuidado y se la lleva a casa. Con una tirita encontrada en su maletín de doctora y mucho amor, le cura la fractura. Muy feliz, Laura pone la estrella encima de su almohada y se duerme.
La mañana siguiente, al levantarse, se da cuenta que la estrella ya no está. La busca por todas partes, pero parece que la estrellita ha desaparecido y se pasa todo el día pensando en ella. No tiene ganas ni de jugar, ni reír, comer, Laura no encuentra consuelo en nada. Sus padres intentan animarla, incluso le preparan su postre favorito, pero nada consigue devolverle la sonrisa.
Después de cenar, Laura triste se va hacia su habitación y  qué sorpresa: ¡la estrella está allí, encima de la almohada! Laura se da cuenta entonces cuenta de que las estrellas  durante el día no se ven. Otra vez feliz, juega con un rato con su estrella y le lee cuentos, hasta que descubre que su pequeña amiga ya no brilla con la intensidad que la noche anterior. Entonces comprende que la estrella tiene que volver al cielo. Un poco triste, se despide del estrellita, le ata unos globos y la suelta por la ventana. Las noches que Laura no puede dormir, mira por la ventana y ve su estrella parpadeando para ella.

Potencialidades: Este álbum ilustrado es ideal para enseñar a los niños y niñas que, a veces, nos tenemos que separar de las cosas que queremos.

 En este sentido, se puede entender como una metáfora de la muerte y utilizar el libro para explicar que a veces nos tenemos que separar de nuestros seres queridos. Este cuento infantil no sólo se trata de una bonita historia de una amistad que une mundos diferentes, sino que nos permite  abordar varios temas. De esta manera, podemos aprovechar el libro para acercar a los niños  al tema de las estrellas y del universo. Al ser un cuento, no tiene un enfoque científico, pero podemos despertar en los niños el interés por las estrellas (qué son, por qué sólo se ven por la noche, etc.) y por los planetas y todo el universo que nos rodea.

Otro de los puntos destacables de esta historia la podremos tratar para hablar con los más pequeños de la separación de las cosas que queremos, como nuestros seres queridos. En este sentido, el final del cuento puede entender incluso como una metáfora de la muerte, así que este álbum ilustrado puede ayudarnos a explicar que a veces tenemos que separarnos de los nuestros, al mismo tiempo, ellos siguen allí, presentes en nuestros recuerdos.

Otra de las claves en la que el autor nos sumerge con esta lectura y, en la que el mismo nos lleva, es que todos y cada unos de nosotros somos únicos y especiales pero nunca estamos solos, al igual que Laura nuestra protagonista con su estrella. También se puede destacar la utilidad para explicar porqué los animales necesitan vivir en la naturaleza y que no deben estar encerrados. Los niños con esta lectura, entenderán que si los mantenemos en este estado los animales simplemente no serán felices y, como la estrellita, dejarían de brillar.

El cuento tiene rasgos muy simpáticos y protagoniza escenas que nos llevan a la vida cotidiana en las cuales cualquier niño se puede sentir identificado. Cosas tan comunes como mirar por la ventana, dormir, leer un cuento, jugar, abrazar un osito, comer. 

Las ilustraciones son muy coloridas y dulces. Además la estrella, al estar hecha de papel brillante, destaca sobre lo demás, y su textura y brillo es una de las cosas que más llaman la atención de los niños que invita a tocarla.

El LIBRO DEL OSO.

·      

Kate Banks (2012) El libro del oso Ilust. Georg Hallensleben. Editorial Juventud ( A partir de 4 años) ISBN: 978-84-261-3950-4 [24pp.].

Breve descrición do formato e contido da obra:  O conto infantil El libro del oso  é un álbum ilustrado pola editorial juventud. Conta que é a  hora de ir durmir... e un neno le o seu libro favorito coa súa mamá. A medida que pasa as páxinas, entra no mundo dun oso que se prepara para durmir un profundo soño: o da hibernación. A vida continúa en torno ao oso mentres dorme durante os fríos días de neve. O neno intervén na narración, nos que imos descubrindo momentos de complicidade e tenrura coa súa nai. E por fin, cando se esperta o oso na primavera, o neno, á súa vez, pecha os ollos.

Por outra parte na cuberta amósase o oso, ao autor, o lustrador e a editorial. O formato é de 3,1 x 23,4 cm cun volumen pequeno. O interior está conformado por ilustracións a toda páxina, carecendo de abundante texto.

Potencialidades:  É un libro sobre o ritual de ir durmir, para primeiros lectores, acompañado dun rítmico e poético texto e fermosas ilustracións, que xoga co paralelismo entre o ritual nocturno dun neno e o soño longo e profundo dun oso no inverno e o pracer da lectura entre unha nai e o seu fillo. O momento de durmir é un momento moi especial para os nenos pequenos, xeralmente esperta certos temores e certa resistencia xa que aos nenos cústalles perder proximidade coa mamá ou a figura encargada da súa protección e coidado.

Unha das formas máis efectivas é establecer un ritual, que consiste nunha serie de procedementos que se repetirán máis ou menos igual todas as noites. É un libro moi bo e entretido.