A Cebra Camila

Núñez, Marisa (2000). A Cebra Camila. Ilust. Óscar Villán, Pontevedra: Kalandraka, col. Demademora, [32 pp.]. (ISBN:978-84-8464-126-1).

Descrición do formato e contido: A Cebra Camila é un álbum ilustrado de Marisa Núñez e o ilustrador Óscar Villán. O libro ten unha estrutura cadrada, de 22 x 22 cm, o que facilita o seu manexo tanto por adultos coma crianzas. As súas cubertas son de tapa dura, encadernado en cartoné, o que lle proporciona unha estrutura resistente de cara ao uso na aula ou na casa. Na cuberta atopamos a protagonista da historia, Camila, unha cebra cativa que terá un incidente coas súas raias. Camila está de pé sobre unha bola ou montaña, non se aprecia a simple vista que é. Esta ilustración vén rodeada por dous círculos en diferentes cores, acompañados do título da obra, o nome da autora, do ilustrador e o grupo editorial na esquina inferior dereita. Na contracuberta atopamos o nome da colección, “Demademora”; o código de barras co ISBN do libro; a páxina web de Kalandraka, na que atopamos todos os libros desta editorial e unha pequena ilustración dun caracol sobre unha pelota verde, semellante á que observabamos na cuberta.

Cando nos introducimos na obra atopamos as gardas, dúas páxinas en cor azul escuro con pequenas ilustracións. Estas semellan ser raias de diferentes cores que se moven nunha dirección. A continuación atopamos unha páxina con información sobre a obra, o ano de publicación, autora, editorial etc. Rodeada por un círculo de cor beixe, ambientado sobre un fondo branco e negro, representando as cores dunha cebra. O fondo aparece nunha tonalidade máis discreta, cor beixe,acompañado polo nome da autora, ilustrador e grupo editorial, mentres que o título da obra vén enmarcado sobre un fondo a raias branco e negro.

A historia comeza presentándonos a Camila a través dun pequeno texto rimado. O texto da obra está escrito en galego e vaise integrando en cada unha das páxinas cunha letra de cor negra en minúsculas. A pesar disto, presenta un tamaño adecuado para facilitar a súa visión e lectura. A estrutura da narrativa é lineal, con pequenos fragmentos rimados que se repiten ao longo da historia e fai que esta sexa máis atractiva para as crianzas. Por outra parte, o volume ten 32 páxinas, nas que as ilustracións se integran a toda a páxina de forma continua. O ilustrador emprega cores vivas para representar os protagonistas da obra e ilustracións. Para o fondo, emprega sempre a mesma cor, unha tonalidade cálida e discreta, beixe.

En canto ao contido da obra, Camila é unha pequena cebra á que lle empeza a quedar xusto o cueiro e os tirantes. O seu soño é rodar libre pola herba sen esas prendas axustadas que a súa nai lle obriga a usar, pero o seu soño converteuse nunha gran faena cando o “vento bandido” lle levou as súas raias. Camila con tristura comezará a súa aventura na que se ira atopando con diferentes personaxes ( unha serpe, un caracol, o arco da vella, etc) que lle axudaran a substituír as súas antigas raias por outras de cores.

As personaxes irán intervindo gradualmente na obra a través de diálogos con Camila. Son animais, agás un, o arco da vella. Despois da axuda de todos estes personaxes Camila regresa á casa e cóntalle o sucedido á súa nai, converténdose no último personaxe en intervir na historia. Paralelamente o narrador, en terceira persoa, vainos situando durante o transcurso da mesma.

Potencialidades: A Cebra Camila é outra historia cun forte contido educativo. A través desta obra podemos traballar dende idades moi temperás (+3) temas de interese escolar e familiar, como pode ser a autonomía, o feito de crecer, cometer os nosos propios erros etc. Camila é unha cebra teimuda que tras perseguir unha idea persoal cae nun erro que a levará a unha experiencia persoal caracterizada pola solidariedade, empatía, amizade... Tamén nos permite traballar diferentes sentimentos ou emocións.É importante que teñamos en conta a diversidade como outra potencialidade,xa que finalmente Camila é unha cebra cun corpo a raias de moitas cores que foi creando a partir da axuda e colaboración dos seus compañeiros/as. Nós construímos a nosa personalidade a través de experiencias e interaccións sociais de formas diferentes.Por outra parte a estrutura rítmica e acumulativa do texto permítenos traballar sobre conceptos como a memorización, que ademais de resultar atractiva para os cativos é moi proveitosa.

Recursos:

  
Burela, R. (2017). " A CEBRA CAMILA"- ( CONTO EN GALEGO). YouTube. Obtido de https://www.youtube.com/watch?v=wuCXO6Zz710 Revisado 7 abril 2020.

Castellá Daga, M. (2019). LA CEBRA CAMILA. Moonima. Obtido de https://moonima.site/es/taller/la-cebra-camila/ Revisado 7 abril 2020.

Landera, R. (2015). Actividad 4 - Animación Lectora La Cebra Camila. Lapequeñacerillera. Obtido de http://lapequenacerillera.blogspot.com/2015/01/actividad-4-animacion-lectora.html?m=1 Revisado 7 abril 2020.

  Desta obra é posible atopar materiais en diferentes linguas como portugués, castelán, galego, catalán, italiano e éuscaro.

Un montón de familias

Neira, Xosé A. (2010). Un montón de familias, ilust. Rodrigo Chao, Vigo: Galaxia Editora. (ISBN: 978-84-9865-293-2).

Descripción del formato y el contenido: Un montón de familias es un álbum ilustrado de Xosé A. Neira (Santiago de Compostela, 1968) con una encuadernación de cartoné. En la cubierta del libro aparece el título del libro, el nombre del autor y del ilustrador, la editorial y unos edificios que continúan en la contracubierta del libro. Los edificios ilustran dónde se desarrollará la historia. En la contracubierta del libro aparece un resumen de la historia, la editorial, el ISBN y el código de barras, además de estar ilustrada con la continuación de los edificios de la cubierta. 

En las guardas se pueden ver siluetas de distintos edificios, lo que adelanta el contenido del libro. La portada es un fondo de color marrón sobre el que aparecen el título del libro, el autor, el ilustrador y la editorial. Al final de la historia aparece una página de derechos, en la que se informa del título original, de la edición, del ilustrador, de la editorial, del diseño gráfico y la maquetación, de la imprenta, del ISBN y del depósito legal.

En cuanto al texto y las ilustraciones durante toda la historia las ilustraciones acompañan al mensaje del texto ambientando las distintas situaciones que se mencionan en el cuento. La letra es grande y siempre aparece a un lado de las ilustraciones sin superponerse a estas. Se juega con diferentes planos, mostrando a cada familia en una secuencia de planos que muestran algo característico de la misma. Se recurre a ilustraciones a toda página. Los colores y materiales están realizados con cera densa, dibujos con una fina línea negra a los que se intenta dar volumen y forma mediante las sombras y colores suaves.

En lo referido al contenido, el álbum presenta a Marina, que descubre, con la ayuda de su padre, distintos tipos de familias recorriendo su edificio y descubriendo cómo son las familias de sus vecinos. Marina no tiene madre y cree que todos los niños y niñas tienen padre y madre menos ella. Un domingo su padre le demostrará que hay un montón de familias diferentes mediante un recorrido por el edificio en el que viven. El narrador heterodiegético presenta la historia de Marina y su padre, introduce el conflicto y cierra la historia. También se pueden escuchar las voces de los protagonistas que exponen las dudas de Marina,  respondidas por el padre. La arquitectura textual asienta en un texto con una estructura expositiva en la que se van explicando los distintos tipos de familias, usando un lenguaje sencillo y adecuado al lectorado esperado.

Potencialidades: la lectura de esta obra nos permite conocer la diversidad de familias que existen en nuestro contexto. El conocer este microcosmos permite reflexionar sobre la organización social, pero sobre todo sobre la relevancia de la potenciación del afecto entre familias, así como incidir en la importancia de la  socialización. La ilustración permite hacer una lectura visual y complementaria al texto, potenciando la autonomía y exploración por parte de los más pequeños, que pueden observar la caracterización de los personajes, ambientes, sensaciones, etc..

Otros datos de interés: la edición descrita es la primera edición en castellano de la obra, ya que la original está escrita en gallego y su título es Unha chea de familias. Fue reconocido con el premio concedido por la Fundaçao Nacional do Livro Infantil e Juvenil do Brasil al mejor libro traducido publicado en Brasil.

A princesa Sabela

Ficha bibliográfica

FUNKE, Cornelia (1997). A Princesa Sabela, Ilust. Kerstin Meyer, trad. Mª Xesus Bello Rivas. Vigo: Edicións Xerais Galicia.[ 32 pp.]. (ISBN: 978-84-9914-212-8). 

Descrición do formato e contido: Álbum ilustrado narrativo con texto orixinal en alemán de Cornelia Funke, traducido ao galego por María Xesus Bello Rivas e ilustrado por Kerstin Meyer. A súa encadernación é de cartón. A cuberta presenta á princesa Sabela feliz, as súas irmáns asombradas, ao rei enfadado por algo e a algúns traballadores da corte do rei. Na contracuberta presenta a sinopse da historia con Sabela triste mirando a lúa e un porquiño sorprendido. As gardas son sinxelas posto que son raiadas cunhas coroas no medio. As ilustracións son moi coloridas, cuns trazos rechamantes e detallados. A historia é maiormente dialogada, aínda que en ocasións intervén un narrador heterodiexético, o cal explica pequenos detalles que acontecen na obra.

En canto ao contido, transcorre nun castelo, nunha época distante, na cal se nos narra a historia de Sabela, unha das tres fillas do rei. Sabela, leva a vida de calquera princesa, viste con fermosos vestidos e coroa e fanlle todo canto ela queira. Pero Sabela non está contenta coa súa vida, Abúrrese sendo princesa! Polo que tira coa súa coroa e o pai castígaa facendo as tarefas do castelo, dándolle de comer aos porcos, facendo o xantar, fregando a louza, por fin Sabela é feliz e descobre moitas cousas que non coñecía, por exemplo como se fai a marmelada e moitas outras cousas. O rei enfádase moito con Sabela, pois non quere que ande tan desastrada, pero finalmente acaba entendendo que a felicidade da súa pequena Sabela é descubrir cousas novas.

Potencialidades educativas: A lectura desta obra permite traballar temáticas como os roles de xénero, os arquetipos literarios das princesas e o seu cuestionamento, ao ofrecer unha subversión dos roles atribuídos a estes personaxes e actualizalos.

Recursos educativos:

Experiencia con Contacontos no CEIP Lamas de Abade http://bibliotecalamas2.blogspot.com/2012/03/princesa-sabela.html (consultado o 22/4/20)

A derradeira Cincenta

Ficha bibliográfica

MATHIEU, Renada (1992). A derradeira cincenta. Ilust. Francesc Salvá. Vigo: Ir Indo Edicións, col. O Parrulo, [26 pp.]. (ISBN 84-7680-094-0).

Descrición do formato e do contido: Libro ilustrado con texto de Renada Mathieu e ilustracións de Francesc Salvá. A súa encadernación é de cartón. Na cuberta presenta a súa protagonista facendo algunhas tarefas do fogar. A contracuberta non é significativa da historia, senón que presenta un cadro con todas as obras literarias incluídas na colección “O Parrulo”. As gardas son completamente brancas sen ningunha imaxe. As ilustracións son moi sinxelas e con formas algo irregulares.

En canto ao contido xira arredor de Iria, a pequena de seis irmáns. Na historia Iria conta como día a día ten que facer todas as tarefas do fogar e mais coidar de todo aquilo relacionado cos seus irmáns: limpar os zapatos de Pepe, facerlle os deberes a Paulo, pasar o ferro as camisas, preparar o almorzo, saír a comprar o periódico etc. Todo isto ata que un día Iria cansa e todo comeza a cambiar.

A obra ten un narrador en primeira persoa, xa que e a propia protagonista a que vai narrando o transcurso da historia.

Potencialidades educativas: Con esta obra da literatura infantil pódese traballar os estereotipos relacionados cos roles de xénero dende o punto de vista dunha nena, encargada de coidar e facer todo a seus irmáns. O seu relato serve para reivindicar a necesidade dun reparto equitativo e equilibrado das tarefas no seu do fogar. Iria representa a experiencia de moitas xeracións de mulleres, educadas na responsabilidade e coidado dos outros dende moi pequenas. Coñecer estas historias permite analizar con ollada crítica a realidade e cuestionarnos sobre as actitudes, os usos e costumes máis arraigados na sociedade tradicional. Coñecer é o primeiro paso para erradicar e con lecturas coma esta podemos facer que os nenos interioricen dende idades temperás que os labores do fogar non son propios dunha muller, senón que todos e todas temos que colaborar neles.

Por catro esquinitas de nada

Análise de contos infantís

1. Por catro esquinitas de nada.

Ruillier, Jérôme. (2016). Por cuatro esquinitas de nada. Barcelona: Editorial Juventud.

Descrición do formato e contido: álbum ilustrado con texto e ilustracións de Jérôme Ruillier. É de fácil manexo para todos/as usuarios/as. Ten formato cadrado e na cuberta aparecen imaxes claves da obra, o nome do autor, da editorial e o título. En cambio, na contracuberta aparece un pequeno fragmento do texto a modo resumo, invitando a realizar unha pequena reflexión e a coñecer un pouco a historia que acontece. Ademais tamén aparece a páxina web da editorial, o ISBN e o código de barras. Cando abrimos o conto, no interior, podemos observar a sinxeleza das imaxes, utilizando figuras xeométricas con cores rechamantes e vivas. En todas as páxinas prevalecen as imaxes xeométricas fronte ao texto. As figuras que aparecen na historia, representan as diferenzas que existe entre o grupo de amigos/as protagonistas.

O contido xira ao redor dunhas figuras xeométricas que están a xogar e entreterse ata que se produce un conflito: queren entrar na casa grande, pero Cadradiño non pode entrar porque a porta é redonda…Isto provoca que entre todos barallen distintas solucións, á vez que convida ao lectorado a reflexionar tamén sobre as diferentes solucións que se van dando e as súas consecuencias: que Cadradiño se alargase, se estirase, se dobrase... pero ningunha idea semella acertada, de aí que Cadradiño se sentise moi triste porque el quería entrar. Finalmente a solución atopada é a máis feliz, ao se decataren de que non era Cadradiño quen tiña que cambiar, senón a porta, polo que lle cortaron catro esquiniñas e Cadradiño xa puido entrar na casa grande.

Potencialidades: coa lectura desta obra podemos fomentar a aceptación dun mesmo/a, polo que podemos expoñer que non todos/as somos iguais, senón que cada un ten algo especial e único. Ao mesmo tempo tamén se traballa a diversidade, a relación e o traballo grupal. Ademais tamén podemos repasar conceptos matemáticos como as figuras xeométricas e os colores. Sendo un conto que ofrece moitas posibilidades de activades, tanto para traballar os valores como tamén aspectos artísticos.

Recursos:

Bea. (2020). Por cuatro esquinas de nada 🔷 en la mesa de luz [Archivo de vídeo]. Recuperado de https://www.youtube.com/watch?v=xr09J56ZZw8 (consultado o 17/4/2020)

Tictactuc. (2020). Por Cuatro Esquinitas de nada - Cuento [Archivo de vídeo]. Recuperado de https://www.youtube.com/watch?v=ZU8OVF17hYc (consultado o 17/4/2020)

Del Val, B. (8 de abril de 2020). La diversidad y la discapidad a través de los cuentos. Parte [Mensaje de un blog]. Recuperado de

http://aulateadelossoles.blogspot.com/2015/02/la-diversidad-y-la-discapacidad-traves.html (consultado o 17/4/2020)

Solis Saez, M.G. (2020). Por cuatro esquinitas de nada - Juan Rafael Muñoz Muñoz (autor). Recuperado de https://www.youtube.com/watch?v=PeVSXnFVqrc (consultado o 17/4/2020)

Bonitas

McAnulty, Stacy (2018). Bonitas, ilust. Joanne Lew-Vriethoff, trad. David Domínguez. Barcelona: Astronave (a partir de 3 anos).

Descrición do formato: álbum ilustrado escrito por Stacy McAnulty e ilustrado por Joanne Lew-Vriethoff. Composto en lingua castelá e cun total de 32 páxinas. Na cuberta pódese ver o título en maiúsculas e en grande, debaixo o nome da autora, da ilustradora e da editorial, sobre unha franxa branca. Na parte superior e inferior desta hai seis cadrados con cadansúa nena, cada unha representada dun xeito diferente: unha está explorando cun verme, a seguinte está chea de barro e follas, outras están facendo xestos, outras están manchadas de pintura, outra está disfrazada de pirata e a outra ten un estilo skater. Reflíctese a diversidade xa que aparecen tres nenas negras e tres brancas, con diferentes tipos de pelo. As cores son vivas e combina cálidas con frías. Por outra banda na contracuberta están cinco nenas lixosas. Estas están penduradas dun muro coloreado, bastante desleixado. Tamén aparece un gato e moitos xoguetes, madeira, lixo… Ademais hai un fondo claro e unhas nubes azuis, sobre estas aparece un texto: “Lo importante es...tu ropa, tu pelo, tu estilo, quién eres realmente”. Isto vén a resumir o libro, simplificando nunha frase que o relevante na vida é quen es e non os estereotipos que te opriman. Na parte inferior está o nome da editorial. As gardas están tinxidas de rosa cun estampado de flores rosas e animais. Estes están relacionados coas nenas e o seu desexo por explorar. Este fondo ironiza os estereotipos, xa que mestura flores rosas con insectos e anfibios. Na portada aparece o título en maiúscula e en grande e rodeando este as figuras das nenas explorando, xogando, imaxinando e lendo. Á volta da páxina atopamos os datos bibliográficos sobre un fondo branco. O texto está en minúsculas aínda que ten algunhas palabras en maiúsculas. A cor varía dependendo do fondo. A gama cromática das ilustracións é moi viva e diversa, empregando cores claras, escuras, vivas, apagadas… 

Contido: Bonitas é o título, e pode dar lugar a equivocación, xa que todo o libro é unha grande ironía. Sen as ilustracións non poderíamos entender o texto. Ambos contradinse, o que dá lugar a unha crítica aos estereotipos de xénero. Ao longo do conto vanse dando normas de como deben ser e como deben comportarse as nenas. Acompañando este texto están unhas ilustracións nas que as nenas teñen un estilo propio e fan diversas actividades, dependendo da súa personalidade. O narrador está en terceira persoa e aparecen tres palabras soltas. As rapazas que van aparecendo son as da cuberta e contracuberta, estas fan diversas actividades en diversos espazos. En canto ás ilustracións, os planos que aparecen son xerais, medios, enteiros e detalle; hai algúns a toda páxina e outros a unha páxina. As cores son sólidas, opacas, transparentes, hai algúns difuminados e son todo debuxos. Combina tons cálidos e fríos. As personaxes son moi expresivas, dependendo das emocións e situacións que viven en cada ilustración.

Posibilidades educativas: a lectura deste álbum permite desenvolver múltiples posibilidades formativas, dende a reflexión sobre os estereotipos de xénero, o empoderamento feminino, ata a imaxinación ou a socialización. Pois co exemplo destas nenas, outras encontrarán ese impulso para manifestar a súa personalidade e poder exteriorizala sen prexuízos e facendo caso omiso ao que lles recrimine a sociedade. Todos somos diferentes e esas diferenzas son máis que enriquecedoras, pois o idéntico é aburrido.

Sirenas

Love, Jessica (2018). Sirenas, ilust. da autora. Madrid: Kókinos (a partir dos 5 anos)

Descrición do formato: álbum escrito e ilustrado por Jessica Love. Composto na lingua inglesa e traducido a castelán en 2018, cun total de 38 páxinas. A cuberta fórmaa unha ilustración do protagonista Julián na que aparece vestido cunha manta suxeita á súa cadeira en forma de saia moi longa que lle arrastra polo chan, xunto cunha coroa con flores. Nesta ilustración pódese observar a comodidade e a liberdade que sente este neno ao vestirse desa forma e que polo tanto está feliz. Esta ilustración está sobre un fondo rosa e azul, con predominio de tons pastel e delicados. Tamén aparece o título en letras grandes, acompañado do nome da autora e ilustradora, así como o da editorial. Na contracuberta, sobre un fondo laranxa pastel, aparece unha breve introdución na que se alude ao dilema do protagonista e se incita á lectura. Esa introdución ven acompañada pola pregunta: “Pero ¿qué diría la abuela?” e máis abaixo aparece representada a avoa xunto con Julián lendo un libro, o que pode significar que nese momento lle está a contar a súa historia. Por detrás, na ilustración aparecen unha serie de mulleres moi fermosas. As gardas, en tons pastel, presentan unhas ilustracións en relación coa lectura. Estas ilustracións forman unha soa imaxe, na que aparecen representadas algunhas mulleres acompañadas de Julián nunha piscina. Nas gardas do final estas mulleres son sereas debaixo do mar e Julián é unha serea tamén. A seguinte páxina e a portada forman unha única imaxe na que están tres mulleres moi fermosas seguindo a Julián e á súa avoa pola rúa. Nestas dúas páxinas aparecen a dedicatoria, os datos de edición, e na portada o título e o nome da autora.

Contido: O título, Sirenas, revélanos que o argumento do libro xira ao redor deses seres míticos e a conformación da identidade do neno protagonista. O texto é moi breve e as ilustracións desvelan o máis esencial para entender o argumento, que xira ao redor do que lle aconteceu a Julián un día que falara coa súa avoa acerca das sereas, as cales lle gustaban moito. Este decidiu vestirse como unha delas e a súa avoa axudoulle e acompañouno nesa decisión, o que alegrou a ese neno, dándolle coraxe para amosar os seus gustos non só á súa avoa senón tamén á sociedade. Deste modo visibilízase a forza que tivo ese neno para ser el mesmo e superar os prexuízos sociais, amparado polo apoio que recibe dun ser querido ante esa decisión. O texto, moi breve, está en terceira persoa, combinándose con partes dialogadas entre Julián e a súa avoa. Ten unha estrutura lineal, pois nun principio o neno confesa os seu gusto polas sereas e que el tamén se sente unha, para máis adiante asumir ese papel e vestirse como tal ante ante a aprobación da avoa.

Con respecto ás ilustracións, algunhas páxinas conforman una soa imaxe, mentres que hai outras que son ilustracións independentes. En case todas aparece o protagonista Julián e cabe destacar que nalgunhas páxinas se utiliza un efecto colaxe para xuntar varios debuxos da mesma personaxe realizando unha actividade, a modo de secuenciación. En canto á técnica que utiliza é semellante a colorear con acuarelas e detallar cun trazo fino de lapis. É un estilo de debuxar moi delicado e dado que utiliza cores pastel ou moi suaves, acentúase a sensibilidade das imaxes, que na parte final adquiren moita máis viveza con cores rechamantes. As expresións dos personaxes son moi detalladas, o que se acentúa coas expresións corporais e a sensación de movemento, sobre todo Julián e as sereas. O movemento márcase tanto nas personaxes coma na representación do vento nas ventás coas cortinas, na roupa das sereas e nas plantas que o neno utiliza como coroa.

Potencialidades: a lectura visual deste libro permite seguir a historia narrada. Salienta polo movemento, o dinamismo e a expresividade. Ademais a temática abordada foi durante moito tempo tabú nos libros infantís, nos que non se abordaba o dilema que pode ter un neno ou nena con respecto ao seu xénero, e isto non evita que o sintan, senón que se lle priva do apoio que necesitan para expresarse, así como da información útil para o seu futuro como unha persoa totalmente libre e plena na aceptación de si mesma e do seu corpo. Considero fundamental a súa lectura para que non só eses nenos e nenas que se senten así poidan encontrar un referente na personaxe, senón que tamén coa súa lectura outros nenos e nenas coñezan esa visión de empatía e poidan normalizar a liberdade de expresión.

Ernestina la gallina

REYES, Yolanda (2010). Ernestina la gallina, ilust. Aitana Carrasco. Ciudad de México: Editorial Océano Travesía, (a partir de 3 anos), [24 pp.]. (ISBN: 978-607-400-264-5).

Descrición do formato: álbum ilustrado poético escrito en castelán cuxa primeira edición é de 2010. Está encadernado en cartoné con dimensións 19 x 19 cm. O formato presenta unha cuberta cunha galiña no centro sobre un fondo de tonalidades verdes. Por enriba da galiña atópase o título da obra dentro dun óvalo de ton clara coma os bordes do álbum; ao lado dereito aparece un polo amarelo e ao lado esquerdo un rato gris; por debaixo aparece media cara dun home e os seu brazos sinalando ao polo e ao rato. Na contracuberta, tamén sobre un fondo de tonalidades verdes, aparece o rato gris e un gran de arroz durmindo abrazados nunha cama e o código de barras co ISBN.

Este álbum non contén gardas polo que nada máis abrilo atopamos a páxina de dereitos e a portada co título da obra e a galiña enriba dun gorro de cociña.

Descrición do contido: este álbum ilustrado aborda a historia dunha galiña que puxo un ovo na cociña, un rato mordeu a casca do ovo do cal saíu un polo redondo coma un repolo; o repolo tiña unha flor e tres grans de arroz. Posteriormente coméronse o repolo, a casca do ovo e un gran de arroz e quedou o rato escondido na cociña. No relacionado coa lingua que se presenta, todo o texto é de carácter poético, cada oración está formada por dous pareados, como por exemplo: “Del cascarón saltó un pollo,/ redondo como un repollo”. Os campos semánticos que se atopan no texto son os animais (galiña, rato e polo) e os alimentos (ovo, repolo e arroz).

As ilustracións: a estrutura que segue o álbum non é sempre a mesma; a colocación do texto varía de forma continua, hai páxinas nas que o texto aparece na páxina impar, noutras na páxina par e noutras en ambas as páxinas. Ás ilustracións ocórrelle o mesmo, non seguen a mesma estrutura; hai páxinas que abordan unha mesma ilustración e hai páxinas que a ilustración da páxina impar é diferente da páxina par.

Potencialidades: ao traballar con álbums ilustrados que presenten musicalidade é positivo para o desenvolvemento dos nenos e nenas dende idades moi temperás. Este álbum ilustrado, cunha linguaxe sinxela, é un bo instrumento para traballar a musicalidade e o ritmo; por un lado, pódese contar con diferentes ritmos e así traballar a lentitude e a velocidade. Por outro lado, ao estar formado por rimas, achega aos nenos e nenas aos poemas, versos e a un emprego da lingua moi motivador para o desenvolvemento da conciencia fonolóxica. Outro aspecto interesante é a posibilidade de empregalo para iniciar ao alumnado na memorización grazas a súa rima fácil, traballando este aspecto pódese traballar tamén a imitación e recitar de forma teatral a historia do álbum ilustrado.

Recursos:

Angy Porras González (2014). ¡Apégate! a leer - Lectura en voz alta del cuento Ernestina la Gallina de Yolanda Reyes. Recuperado de: https://www.youtube.com/watch?v=2Tv1I6ckOTI (consultado o 20/04/2020).

El maravilloso mundo de de los cuentos (2018). Ernestina la gallina. Recuperado de: https://www.youtube.com/watch?v=eO1rUTzvlKI (consultado o 20/04/2020).

Laura Escuela. Ernestina la gallina. Recuperado de: https://www.youtube.com/watch?v=T1umB52ATD8 (consultado o 20/04/2020).

Topito terremoto

Llenas Ana (2017). Topito Terremoto. Barcelona: Beascoa.

Descrición do formato e contido: álbum ilustrado con texto e imaxes de Ana LLenas. Ten un formato cadrado e un tamaño un pouco máis grande do habitual, pero é de fácil manexo para todos/as os usuarios/as. A tapa é dura e na cuberta aparece a ilustración do protagonista, Topito Terremoto, o título do conto e o nome de autora, ocupando grande espazo. Na contracuberta encóntrase o título, o ISBN, o código de barras, a editorial, a páxina web, un pequeno resumo da historia e unhas ilustracións nas que aparece Topito cargado de etiquetas que a xente lle pon. No interior, todas as ilustración teñen moito más peso ca o texto, son imaxes moi visuais, rechamantes e xeralmente, coloristas, sobre todo cando aparece Berta, a Maga do Bosque.

O contido de Topito Terremeto céntrase na historia de Topito, un neno movido que se distrae con facilidade. É un neno incomprendido, tanto pola familia como na escola, xa que todos/as lle atribúen etiquetas negativas: hiperactivo, TDAH, inquieto… Ninguén lle pregunta que lle pasa ou como se sente, ata que a familia chama á Maga do Bosque, Berta, unha terapeuta resolutiva con terapias creativas. Berta confía en Topito desde o primeiro momento, deixa que se exprese libremente para así chegar a el e coñecelo máis. A maga busca a forma de descubrir as súas potencialidades como: cociñar, practicar artes plásticas, deportes, costura… Topito ao sentirse comprendido e valorado cambia a súa forma de ver as cousas e tamén a maneira de expresarse. A motivación crecera dentro del e non podía deixar escapar a presentación do traballo de fin de curso. Os/as compañeiros/as inicialmente non tiñan ningunha esperanza en que Topito levara algo, mais cando viron o resultado final todos e todas quedaron abraiados/as. Topito por fin, sentíase apreciado e valorado.

Potencialidades: a partir da lectura deste conto podemos fomentar e mellorar, valores como o autoconcepto, a aceptación dun mesmo/a e grupal, a autoestima, o respecto polos/as demais e a diversidade, sempre dunha maneira positiva e construtiva. Destacando a importancia de romper coas etiquetas impostas, ben sexa mediante as nosas palabras ou os nosos actos cara aos nenos e nenas. Ademais, esta historia pode convidar á reflexión aos docentes e a tomar consciencia sobre a efectividade da nosa práctica, é dicir, pensar e deliberar se realmente estamos aportando grans de area aos nosos/as alumnos, se os estamos deixando ser libres, respectándoos e adaptando as súas necesidades. Por outro lado, esta reflexión tamén podería ser feita polas propias familias e meditar sobre as ferramentas que necesitan para chegar aos seus fillos e fillas.

Micaela, una rana ridícula

Antón, R. e Núñez, L. (2001). Micaela, una rana ridícula. Ilust. Paz Rodero. Zaragoza: Edelvives, col. Cuentos del viejo roble, [30 pp.]. (ISBN:978-84-263-4468-7).

Descrición do formato e contido: libro ilustrado con texto en castelán de Rocío Antón e Lola Núñez e ilustracións de Paz Rodero. Este libro pertencente á colección “Cuentos del viejo roble” da editorial Edelvives, cunhas dimensións de 22x22 cm. Conta con 30 páxinas e está encadernado en cartoné. Na súa cuberta pódese ver, na parte superior esquerda, o título da obra, o nome das autoras e da ilustradora; ademais do título da colección á que pertence. Na parte inferior aparece o nome da editorial e enchendo toda a cuberta, dándolle así protagonismo, pódese ver o debuxo da protagonista da obra, a ra Micaela, sentada nun dos nenúfares da charca mentres está a contemplar sorrindo a lúa. Na contracuberta, de fondo branco, pódese ver o debuxo do vello carballo, acompañado dun breve resumo e os nomes doutros títulos da colección. Nas gardas aparecen debuxadas as follas do carballo secas, estas son en tons marróns sobre un fondo tamén da mesma cor. Posteriormente, aparece a páxina de dereitos cos datos da obra e a portada, onde se pode ver o título da obra, o nome das autoras e da ilustradora sobre un fondo de cor branca. Tamén aparece o mesmo debuxo da ra Micaela que aparecía na cuberta da obra.

En canto ao texto, emprégase unha linguaxe sinxela e directa onde a tipografía empregada é a letra ligada ou escolar. Esta é dun tamaño lixeiramente superior ao normal e é de cor negra, para facilitar a súa lectura. Ademais incorpora pictogramas para que os nenos e nenas poidan ir descifrando as palabras agochadas durante a lectura. Ao final da obra atópanse as solucións e tamén unha frase a modo de reflexión sobre os valores que traballa a obra. A disposición xeral do texto é aparecer na páxina par, mentres que na impar aparece a ilustración correspondente. As imaxes están feitas a acuarela e bordeadas cunha fina liña negra. Todas elas son de cores rechamantes, con predominio das cores que hai na natureza: azuis, verdes e marróns.

Trátase dunha obra onde o narrador do conto é unha personaxe do libro, neste caso é o vello carballo, o cal lle expón a historia da ra Micaela aos pequenos animais do bosque. Nesa historia contada polo carballo os animais do bosque din que Micaela é un espantallo e búrlanse dela pola maneira en que canta. Pero o único que ocorre é que Micaela é unha ra que quere facer amigos e que finalmente salva a os animais da charca duns lobos famentos e así é como consegue ser respectada por todos.

Potencialidades: a lectura desta obra está recomendada para nenas e nenos de 5 anos e abordar a iniciación á lectura. Ademais, tamén se poderían traballar valores como a convivencia, a resolución de conflitos, o respecto, o diálogo e a tolerancia cara aos demais. Por outra banda, poderíase explicar a importancia de non xulgar nin deixarse guiar por prexuízos ou visións estereotipadas, creando e favorecendo así un clima de benestar e respecto dentro da propia aula e fóra dela.

Recursos: un posible recurso educativo para traballar esta obra pode ser o CD que inclúe a versión en inglés do texto baixo o título de Michelle, the shy frog. Nel pódense atopar o vocabulario do conto e os pictogramas, a narración completa e interactiva do conto e unha canción final.